Gatunki literackie w Piśmie Świętym

Strona główna » Gatunki literackie w Piśmie Świętym < Wróć
30 04.2020

Gatunki literackie w Piśmie Świętym

Jeśli niewłaściwie rozpoznamy gatunek literacki lub w ogóle nie podejmiemy takiej próby, możemy źle zinterpretować dany tekst. Jako przykład weźmy słowa Jezusa: „Jeśli prawa twoja ręka jest ci powodem do grzechu, odetnij ją i odrzuć od siebie” (Mt 5, 30). Gdyby każdy dosłownie traktował to pouczenie, pewnie większość z nas chodziłaby już bez rąk. Fragment ten jest hiperobolą, która ma zwrócić naszą uwagę na to, że grzech jest strasznym przestępstwem i dlatego należy się go wystrzegać jak ognia.

Przykłady innych gatunków w Biblii:

Przypowieść – o synu marnotrawnym, o zagubionej owcy, o siewcy, o robotnikach w winnicy itp. Pod płaszczem znaczenia dosłownego znajduje się ukryte przesłanie np. siewca w przypowieści Jezusa oznacza Boga, która rzuca ziarno słowa Bożego na rolę, czyli do serc ludzkich.

Psalm – najważniejszym jego zadaniem jest chwalenie i wysławianie potęgi Boga. Wyróżniamy psalmy dziękczynne, błagalne, przebłagalne. Księga Psalmów w Starym Testamencie zawiera 150 takich utworów, w większości ułożonych przez króla Dawida.

Pieśń – np. Pieśń nad Pieśniami, czyli rozmowa Oblubieńca i Oblubienicy, którzy są symbolem więzi Boga z Kościołem. W Ewangeliach znajdziemy 3 pieśni, które później znalazły swoje miejsce w brewiarzu: Magnificat („Wielbi dusza moja Pana” – wyśpiewała Maryja), Benedictus („Błogosławiony Pan Bóg Izraela” – wyśpiewał Zachariasz), Nunc dimittis („Teraz, o Panie, pozwól odejść” – wyśpiewał Symeon)

Hymn – jednym z najbardziej znanych tekstów w całym Piśmie Świętym jest „Hymn o miłości”, który został napisany przez św. Pawła i znajduje się w 1 Liście do Koryntian. W Księdze Daniela trzej młodzieńcy wysławiają hymnem Boga w rozpalonym piecu.

List – były one wystosowywane do wspólnot chrześcijańskich. Dzięki nim poznajemy sposób życia pierwszych wyznawców Chrystusa oraz nauki głoszone im przez apostołów. Najwięcej listów napisał św. Paweł. Adresował je do gmin, które sam założył.

Bajka – znaczące i najbardziej znane bajki opowiada: Jotam w Księdze Sędziów (9, 7-15) – dotyczy ona przejęcia władzy królewskiej w Izraelu oraz prorok Natan – tłumaczy w ten sposób Dawidowi, jak straszny był popełniony przez niego grzech (2 Sm 12, 1-4)

Baśń – np. w Księdze Hioba występuje postać baśniowa, czyli Lewiatan: „O, niech ta noc bezpłodną się stanie i niechaj nie zazna wesela! Niech ją przeklną złorzeczący dniowi, którzy są zdolni obudzić Lewiatana”. Nie chodzi o pokazanie nam, że taki potwór realnie istnieje, ale że Bóg panuje absolutnie nad wszystkim, nawet nad stworzeniami, których jako ludzie nie znamy.

Kazanie – najsłynniejsze wygłosił sam Chrystus na Górze Błogosławieństw (tzw. Kazanie na Górze). Zawarł w nim kodeks postępowania moralnego. Jeśli chrześcijanin będzie mu posłuszny, będzie też szczęśliwy.

Dziennik podróży – w Dziejach Apostolskich odpowiedzialnym za jego prowadzenie był ich autor św. Łukasz, który towarzyszył Pawłowi Apostołowi od II podróży misyjnej. Charakterystyczne jest zastosowanie w tym dzienniku 2 os. liczby mnogiej (my): „popłynęliśmy”, „wyszliśmy”, „rozmawialiśmy” itp. Zapisujący jest jednocześnie uczestnikiem wszystkich wydarzeń, bacznym ich obserwatorem.

Błogosławieństwo – można je znaleźć zarówno w Starym, jak i w Nowym Testamencie np. błogosławieństwo Aaronowe: „Niech cię Pan błogosławi i strzeże. Niech Pan rozpromieni oblicze swe nad tobą, niech cię obdarzy swą łaską. Niech Pan zwróci ku tobie oblicze swoje i niech cię obdarzy pokojem” (Lb 6, 24-26) lub 8 błogosławieństw wygłoszonych przez Jezusa (Mt 5, 1-12).

Wizja/objawienie – najbardziej znane objawienie to oczywiście apokalipsa św. Jana Apostoła, czyli wizja, jaką otrzymał podczas uwięzienia na wyspie Patmos, dotycząca końca dziejów